اقتصاد دیجیتال که هم اکنون در بسیاری از کشورها، سهم خوبی از اقتصاد را از آن خود کرده در ایران دچار چالش‌های بزرگی است.

به گزارش برات نیوز،  اقتصاد دیجیتالی (Digital Economy) از جمله اصطلاحاتی است که طی دهه‌ی اخیر، به شکلی گسترده رواج یافته و به این علت که بر سر تعریف آن هم، اتفاق‌نظر وجود ندارد، تقریباً به جای هر واژه‌ی مرتبط با تکنولوژی به کار می‌رود.

در تعریف کلی، از افزایش فروش موبایل تا رشد مصرف ترافیک اینترنتی، از بررسی تعداد سایت‌های فعال تا تعداد پلتفرم های دیجیتال، همگی زیر عنوان توسعه اقتصاد دیجیتال مورد بحث قرار می‌گیرند.

به گفته کارشناسان در آینده‌ای نه چندان دور فضای مجازی به بستر اصلی اقتصاد دیجیتال تبدیل می‌شود.

اقتصاد دیجیتال درآمیخته با اقتصاد سنتی

اقتصاد دیجیتالی (به انگلیسی: Digital economy) به یک اقتصاد مبتنی بر تکنولوژی‌های محاسبات دیجیتال اشاره دارد.

همچنین این مفهوم به عنوان «انجام دادن فعالیت‌های اقتصادی از طریق بازارهایی مبتنی بر اینترنت و شبکه گسترده جهانی» در نظر گرفته شده است.

اقتصاد دیجیتال نیز گاهی اوقات به نام اینترنت اقتصاد، اقتصاد جدید یا اقتصاد وب شناخته می‌شود.

به‌طور فزاینده، «اقتصاد دیجیتال» با اقتصاد سنتی درهم آمیخته‌است و مشخص شدن آن سخت است.

اصطلاح «اقتصاد دیجیتال» اولین بار در ژاپن توسط یک استاد و پژوهشگر اقتصاد در زمان رکود اقتصادی ژاپن در سال ۱۹۹۰ مطرح شد.

در غرب این اصطلاح دنبال شد و در سال 1995 Don Tapscott کتاب اقتصاد دیجیتال: وعده و خطر در عصر اطلاعات شبکه ، را نوشت.

سه مؤلفه اصلی مفهوم «اقتصاد دیجیتالی»، زیرساخت‌های کسب و کار الکترونیکی، کسب و کار الکترونیکی و تجارت الکترونیک است.

نا گفته نماند که اقتصاد دیجیتالی مفهومی نیست که یکباره خلق شده باشد، بلکه در یک روند تکاملی در ساختار اقتصاد شکل گرفته‌است.

حجم اقتصاد دیجیتال

انقلاب دیجیتال نه تنها چالش‌های اندازه‌گیری حجم اقتصاد را به وجود آورده بلکه ابزارهای اندازه‌گیری جدیدی را نیز معرفی کرده است.

اقتصاد دیجیتال امروز به ارزش سه تریلیون دلار است. این حدود ۳۰ درصد از شش برابر کسری تجاری سالیانه ایالات متحده یا از تولید ناخالص داخلی انگلیس بیشتر است.

آنچه مهم است این واقعیت است که این ارزش کل در ۲۰ سال گذشته از زمان راه اندازی اینترنت تولید شده‌ است.

به‌طور گسترده‌ای پذیرفته شده‌است که رشد اقتصاد دیجیتال تأثیر گسترده‌ای بر کل اقتصاد دارد. تلاش‌های مختلف برای طبقه‌بندی اندازه تأثیر در بخش‌های سنتی نیز انجام شده‌است.

اقتصاد دیجیتال از یک دهم برق جهان استفاده می‌کند. این حرکت موجب افزایش مصرف برق و انتشار کربن توسط اقتصاد دیجیتال شده‌است.

یک اتاق سرور در یک مرکز داده می‌تواند به‌طور متوسط ​​برق را به اندازه کافی برای قدرت ۱۸۰٬۰۰۰ خانه استفاده کند.

اقتصاد دیجیتال را می‌توان برای استخراج بیت کوین مورد استفاده قرار داد که طبق گفته Digiconomist از سالانه ۷۰٫۶۹ کیلو وات ساعت برق استفاده می‌کند.

تعداد خانوارهایی که می‌توانند با استفاده از مقدار انرژی مورد استفاده معادن بیت کوین زندگی کنند، حدود ۶٫۵ میلیون در ایالات متحده است.

انقلاب صنعتی چهارم 

پس از توسعهٔ ابزارهای دیجیتال و فراگیر شدن آثار انقلاب دیجیتال، موج دیگری آغاز شد که آن را می‌توان انقلاب صنعتی چهارم یا اقتصاد دیجیتال نامید.

کلاوس شواب، برخی از روندهایی را که موجب شکل‌گیری و توسعه اقتصاد دیجیتال شد به شرح زیر فهرست می‌کند:

ارزان شدن و فراگیر شدن موبایل، در حدی که از حالت یک ابزار کمکی، به وسیله‌ای فردی و ضروری تبدیل شد.

سنسورها، از همهٔ انواع آن که کوچک‌تر و ارزان‌تر شدند و می‌شد روی انسان‌ها و وسایل آن‌ها انواع گیرنده‌ها و حس‌گرها را نصب کرد.

هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در حدی رشد کرد که استفاده از آن در کاربردهای متعارف هم، توجیه اقتصادی پیدا کرد.

شواب توضیح می‌دهد که اگر چه در ظاهر بسیاری از این دستاوردها و روندها از قبل وجود داشتند، اما ظهور و بروز سه ویژگی باعث شد که اقتصاد دیجیتال متولد شود و رشد کند: اول اینکه سرعت پیشرفت و عرضهٔ محصولات و اختراعات جدید، ناگهان سیری صعودی پیدا کرد.

همچنین دسترسی به تکنولوژی از یک حوزهٔ جغرافیایی یا یک طبقه اجتماعی خاص فراتر رفت.

در نهایت تکنولوژی، به جای اینکه مانند گذشته، ابزاری در خدمت سیستم‌ها باشد، خود خالق سیستم‌های جدیدی شد.

ارز دیجیتال

بیت‌کوین یک ارز مبدأ و نظام پرداخت جهانی با کارکردهای مشابه پول بی پشتوانه است، اما از نظر حقوقی هیچ کشوری آن را به عنوان پول قانونی به رسمیت نشناخته‌است.

از نظر فنی بیت‌کوین نخستین پول دیجیتال نامتمرکز است. چرا که سیستم آن بدون بانک مرکزی یا مسئول مرکزی کار می‌کند. این شبکه همتا به همتا است و تراکنش‌ها، مستقیماً و بدون واسطه بین کاربران انجام می‌شود.

گره‌ها از طریق استفاده از رمزنگاری، این تراکنش‌ها را بازبینی کرده و در یک دفتر کل توزیع شده عمومی که به آن زنجیره بلوکی گفته می‌شود ضبط می‌کنند.

بیت‌کوین را شخص یا گروهی از اشخاص ناشناس تحت نامساتوشی ناکاموتا اختراع و در سال ۲۰۰۹ به عنوان یک نرم‌افزار متن باز عرضه کردند.

در چند سال گذشته ارزش بیت‌کوین در بازارهای جهانی از چند صدم دلار آمریکا به چندهزار دلار افزایش یافته‌است.

تعداد شرکت‌های خدماتی و تاجرانی که بیت‌کوین می‌پذیرند نیز در حال افزایش است.

هیچ‌کس مالک شبکه بیت‌کوین نیست و مانند ایمیل، این کاربران بیت‌کوین هستند که آن را کنترل می‌کنند.

کاربردهای بیت‌کوین در هیچ‌کدام از دیگر سیستم‌های پرداخت دیگر یافتنی نیست.

تحول دیجیتال در ایران

چالش اصلی اقتصاد دیجیتال در ایران نه در سطح هسته مرکزی بلکه در سطح همراه‌سازی صنایع بزرگ منبع‌محور ایران برای پیوستن به «تحول دیجیتال» است.

وزارت ارتباطات در ایران به عنوان نهاد اصلی در حوزه اقتصاد دیجیتال همواره دچار کاستی هایی است که باید نگاه جدی تر به این سو داشته باشد.

به گفته معاون وزیر ارتباطات چالش اصلی اقتصاد دیجیتال در ایران نه در سطح هسته مرکزی بلکه در سطح همراه‌سازی صنایع بزرگ منبع‌محور ایران برای پیوستن به «تحول دیجیتال» است.

در مرکز اقتصاد دیجیتال شرکت‌های فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) نشسته‌اند. از اپراتورهای موبایل گرفته است تا شرکت‌هایی که خدمات میزبانی و ابری ارائه می‌دهند.

شرکت‌های نرم‌افزاری که توسعه نرم‌افزارها را نیز بر عهده دارند در این مرکز هستند.

سهم اقتصادی این هسته مرکزی البته بزرگ نیست و در کشورهای مختلف بین  دو تا پنج درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) است و در ایران در سال گذشته رسیده است به ۳.۴ درصد که نسبت به سال ۹۵ رشد ۵۲ درصدی را تجربه کرده است (در برابر با رشد اقتصادی منفی چهار درصد سال ۹۷).

اما اقتصاد دیجیتال تنها شامل شرکت‌های فناوری اطلاعات نمی‌شود؛ بلکه شرکت‌هایی مانند اسنپ و تپ‌سی با استفاده از فناوری اطلاعات شکل گرفته‌اند؛ هرچند در حوزه حمل‌ونقل فعال هستند.

به عبارتی جزو آن شرکت‌های هسته (سطح۱) قرار نمی‌گیرند. به همین دلیل درآمد آن‌ها جزو درآمد بخش فناوری اطلاعات نیست؛ اما جزو درآمد «اقتصاد دیجیتال» قرار دارد.

به این ترتیب با شکل‌گیری این شرکت‌ها سطح۲ یعنی سطح کاربری و به‌کارگیری فناوری اطلاعات شکل می‌گیرد.

هر چه جامعه‌ای بتواند بهتر از سایرین از زیرساخت هسته مرکزی (سطح۱) بهره ببرد، کیفیت زندگی و هم‌زمان خلق ثروت را ارتقا خواهد داد.

سهم سطح ۲ (اقتصاد دیجیتال محدود) می‌تواند به ۵تا ۱۰ درصد از GDP برسد. در ۲۰۱۷ در کشوری مانند آمریکا این سهم ۶.۹ درصد و چین ۶ درصد بوده است.

در ایران نیز در سال گذشته این سهم به ۶.۵ درصد رسیده است و نسبت به سال ۹۵ رشد ۷۱ درصد داشته است.

فضای مجازی به بستر اصلی اقتصاد دیجیتال

 در آینده‌ای نه چندان دور فضای مجازی به بستر اصلی اقتصاد دیجیتال تبدیل می‌شود.

اقتصاد دیجیتال در بسیاری از کشورها، سهم خوبی از اقتصاد را از آن خود کرده است و ما نیز باید در کشورمان بستر مناسبی در این زمینه ایجاد کنیم.

معاون وزیر ارتباطات با بیان عبارات فوق معتقد است: فرآیند تحول حوزه دیجیتال در کشور باید همگام با تمام دنیا رخ دهد. مخصوصا حوزه ICT که فناوری‌های مربوط به آن به سرعت در حال تغییر و تحول است.

وی درباره ضرورت توسعه نسل پنجم ارتباطات گفت: همان‌طور که سال‌ها قبل و در زمان توسعه اینترنت نسل سوم و چهارم، تعلل کردیم و در نهایت مجبور به سرمایه‌گذاری زیاد در این حوزه شدیم تا کمبودها را جبران کنیم، اگر در دستیابی به نسل پنجم ارتباطات هم کم‌کاری کنیم، قطعا با مشکل مواجه خواهیم شد.

به گفته رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی همگرایی اینترنت فیکس و همراه، توسعه صنایع و کسب و کارها بر بستر ۵G همگی جزو اتفاقاتی هستند که با ورود نسل پنجم ارتباطات باید منتظر آن‌ بود.

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *