افزایش فشارهای جنگ داخلی در کشور همسایه سبب شده تا تجارت ایران و افغانستان به شدت کاهش یابد.

به گزارش برات‌نیوز، فعالیت‌های اقتصادی و تجاری میان ایران و افغانستان تحت تأثیر جنگ داخلی این کشور قرار گرفته است.

در یک ماه اخیر، گروه طالبان برای بدست گیری حکومت افغانستان اقدام کرد و حدود یک هفته است که رسماً حکومت این کشور را بدست گرفته است.

حالا شرایط ارتباطات اقتصادی و تجاری با این کشور کمی متفاوت شده است.

در هفته‌های اخیر اینطور اعلام شد که ارتباط مرزی میان ایران و افغانستان همچنان برقرار است.

با این حال برای تداوم تجارت مشترک میان دو کشور همسایه، یک ثبات نسبی در خاک افغانستان نیاز است.

طبق آخرین اطلاعات ارائه شده از سوی سازمان توسعه تجارت، رفت‌وآمدهای مرزی میان دو کشور ادامه دارد.

به گفته رایزن سابق بازرگانی ایران در افغانستان رفت‌وآمد در گمرکات این کشور با اختلال روبه‌رو نیست.

وی در این رابطه می‌گوید:

اگر چه پیش‌بینی ما این بود که به دلیل حمله طالبان به گمرک میلک و گمشاد بسته شود، اما علیرغم اینکه دو گمرک دیگر مشترک در مرز افغانستان یعنی دوغارون و ماهیرود در دست طالبان است، عبور و مرور در آن‌ها با خللی روبه‌رو نبوده است.

با وجود شدت درگیری‌ها در افغانستان میان دولت مرکزی و طالبان در ولایت نیمروز، اتفاق خاصی نیفتاده و عبور و مرور محموله‌های تجاری همچنان ادامه دارد.

کاهش صادرات ایران به افغانستان

طبق آمار منتشره، در سه ماهه ابتدایی سال جاری میزان تجارت مشترک ایران و افغانستان 10 درصد افزایش را ثبت کرده بود.

اما در چند هفته اخی، این ارتباطات به طور چشم‌گیری کاهش یافته و تداوم آن مشخص نیست.

به گفته حسین سلیمی رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، وقتی اغتشاش و درگیری یا جنگ در یک کشور برپا می‌شود اولین نقطه‌ای که آسیب خواهد دید تجارت آن کشور است.

او در این رابطه می‌گوید:

متأسفانه اوضاع آنقدر خراب است که فعلاً نمی‌توان به راحتی پیش‌بینی کرد چه اتفاقاتی در انتظار ماست.

هنوز برآورد دقیقی از میزان خسارات وارد شده به تجار ایرانی نداریم.

باید ببینیم این وضع چه مدت طول خواهد کشید.

آیا روابط ایران و افغانستان بهبود می‌یابد؟

اگر طالبان در افغانستان بیشتر مستقر شود و آرامش برقرار شود، باز هم روابط اقتصادی ایران و افغانستان به همین شکل ادامه خواهد یافت یا خیر؟

سلیمی در پاسخ به این سوال گفت:

در هر شرایطی نیازهای آن کشور منتفی نمی‌شود.

هر گروهی در افغانستان قدرت را به دست بگیرد باز هم افغانستان نیاز به مواد غذایی و مصالح ساختمانی و … خواهد داشت.

بهترین گزینه آن‌ها هم ایران است.

چه مواد غذایی و چه اقلامی مثل فرش ایرانی و … برای آن‌ها هم مطلوب‌تر است و هم در دسترس‌تر.

ولی این داد و ستدها در زمان آرامش برقرار خواهد بود.

اینکه چه زمانی این ثبات بازگردد معلوم نیست.

اما اینکه این آرامش توسط چه گروهی فراهم شود در برقراری روابط اقتصادی چندان تأثیر مهمی ندارد.

بیشتر بخوانید: سهم 50 درصدی ایران از بازار افغانستان

وی در رابطه با تأثیر جو ناآرام افغانستان بر صادرات ایران به این کشور گفت:

اگر وضع این چند هفته اخیر، مدتی دیگر ادامه پیدا کند ما امسال به ۵۰ درصد صادرات حجم معمول پیش بینی شده خودمان به افغانستان هم نخواهیم رسید.

با ادامه این وضع ما نمی‌توانیم به ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلاری که امسال برای صادرات به افغانستان پیش‌بینی کرده بودیم برسیم. 

 حداکثر ممکن است به نصف این پیش‌بینی برسیم.

در چند هفته اخیر صادرات ایران به افغانستان به ۱۵ درصد میزان صادرات قبلی رسیده است.

تقریباً از هر ۱۰۰ کامیون که پیش از این روزانه به افغانستان می‌رفتند دو یا سه کامیون موفق می‌شوند به آنجا بروند.

وضعیت صادرات انرژی ایران به افغانستان

ابوالفضل ظهره‌وند، سفیر سابق ایران در افغانستان در رابطه با وضعیت صادرات انرژی ایران به افغانستان بعد از حضور طالبان در صدر حکومت این کشور گفت:

مسئله نیاز افغانستان به برق و گاز ایران یک مسئله پایدار است و باید به آن به عنوان یک موضوع بلندمدت نگاه کرد.

هر نظام سیاسی و ساختاری که در این کشور حاکم باشد نیازمند به این دو مولفه هستند.

اما در هر حال در کوتاه‌مدت روابط دو کشور دچار اختلال می‌شود.

ضمن اینکه اگر طالبان بر کل افغانستان مسلط شود، چشم‌انداز روشنی وجود ندارد که البته امری بعید است.

بدترین حالت هم این است که ما شاهد ادامه جنگ، درگیری، تنش پایدار و به نوعی توازن بین دو طرف باشیم.

که این موضوع هزینه‌های ما را هم افزایش می‌دهد.

به عبارتی رابطه ما را در صادرات برق و گاز با اخلال مواجه می‌کند.

او در ادامه در رابطه با احتمال افزایش قاچاق زیر سایه طالبان گفت:

مسئله قاچاق سهم بالایی ندارد، قبل از طالبان هم قاچاق به این کشور را شاهد بودیم.

ممکن است در آینده هم ادامه داشته باشد و حتی به دلیل نیازهای افغان‌ها تشدید شود.

اما مهم مناسبات رسمی تجاری است که فعلاً با اخلال مواجه شده است.

باید امیدوار باشیم وضعیت از ثبات برخوردار شود.

او همچنین ادامه داد:

ما نقشی در شکل‌دهی نظام سیاسی افغانستان نداریم.

ملت افغانستان خود باید در زمینه نوع حکومت در کشورشان تصمیم بگیرند.

قطعاً ما هم از خواست مردم پیروی می‌کنیم.

زیرا بحث عدم مداخله در امور داخلی کشورها مطرح و این شرط همسایگی است.

بنابراین ما فقط نظاره‌گر هستیم و البته تلاش می‌کنیم آتش جنگ شعله‌ور نشود.

طرفین بتوانند اختلافات را با مذاکره حل و فصل کنند.

افزایش حوزه نفوذ عربستان با حضور طالبان

بهمن صالحی، دبیر انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی در رابطه با تعلیق پروژه‌های میان ایران و افغانستان گفت:

پروژه‌های ما در افغانستان متوقف شده‌اند.

تنها برخی از کارگاه‌ها به صورت نیمه فعال هستند.

از آنجا که به ما هشدار داده شده و پیمانکاران ما نیز تجربه‌های بسیار تلخی در عراق، افغانستان و پاکستان دارند، این کشورها هم بعضاً پاسخگو نیستند.

بنابراین شرکت‌های فعال مجبور هستند که فعالیت خود را به حداقل برسانند.

وی در رابطه با وضعیت پروژه‌های فنی و مهندسی ایران در افغانستان گفت:

روشن‌ترین وجه تحولات افغانستان ایجاد یک ناامنی محسوس، آشکار و همه‌جانبه است.

به طور طبیعی نه تنها ما بلکه دیگر کشورها را هم دچار ریسک حداکثری می‌کند.

دستگاه دیپلماسی در این مورد به ما هشدار داده و ما نیز این موضوع را به شرکت‌های صادرکننده خدمات فنی و مهندسی ابلاغ کردیم.

این تعطیلی باعث لطمه شده است و امیدواریم در گفت‌وگوهای دیپلماتیک در این مورد به نتیجه برسیم.

صالحی امید دارد که این طالبان، آن طالبانی نباشد که همیشه به عنوان تهدید در پروژه‌ها شاخته می‌شد.

وی در این رابطه گفت:

طالبان همیشه در پروژه‌ها تهدید بودند و دیپلمات‌ها و خبرنگار ما را نیز به شهادت رساندند، امیدواریم این گروه رشد کرده و تهدید نظامی و فیزیکی نداشته باشند.

امیدواریم پس از گذشت دوران گذار، افغانستان کشور رو به رشدی باشد که در سایه آن شرکت‌های ایرانی بتوانند در این کشور فعالیت بهتری کنند.

او در ادامه افزود:

به نظر نمی‌رسد در این مورد چشم‌انداز تیره‌ای باشد.

حتی اگر دولت‌های رادیکال و اسلام‌گرا روی کار بیایند، با عمران، آبادانی و توسعه مخالفتی ندارند.

و دوست دارند که راه‌ها، ساختمان‌ها، مسکن و… ساخته شود.

اینکه در ظاهر گرایش حکمرانی در این کشور به غرب کمتر شود، می‌تواند گرایش بیشتری به همسایگان خود داشته باشد.

امید اشرف غنی به غرب بود

صالحی در رابطه با تغییر حکومت افغانستان اینطور اظهار نظر کرد:

اشرف غنی ثابت کرد که چشم امید بیشتری به غرب دارد.

کارگروه حکمرانی که توسط عبدالله عبدالله، کرزای و حکمت‌یار تشکیل می‌شود با طالبان به یک مصالحه و مراوده می‌رسند.

این فضای گفت‌وگو مسلماً می‌تواند آینده آرامی را برای افغانستان فراهم کند.

وی در ادامه تصریح کرد:

رویکرد سابق طالبان به صورتی بود که برای پروژه‌های فنی و مهندسی تهدید محسوب می‌شد.

اما امروز با تغییر رفتارهای گذشته که با تکنولوژی، نوگرایی، عمران و آبادانی هم مخالفت می‌کردند.

برخی از پروژه‌ها را هم متوقف کردند.

امیدواریم در آینده که اشکال جدی برای حضور در پروژه‌های افغانستان نداشته باشیم.

تجربه تلخ پیمانکاران از کار با عراق، افغانستان و پاکستان

به گفته دبیر انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی پروژه‌های میان ایران و افغانستان متوقف شده‌اند.

صالحی در این رابطه گفت:

پروژه‌های ما در افغانستان متوقف شده‌اند.

تنها برخی از کارگاه‌ها به صورت نیمه فعال هستند.

از آنجا که به ما هشدار داده شده و پیمانکاران ما نیز تجربه‌های بسیار تلخی در عراق، افغانستان و پاکستان دارند، این کشورها هم بعضاً پاسخگو نیستند.

بنابراین شرکت‌های فعال مجبور هستند که فعالیت خود را به حداقل برسانند.

صالحی ادامه داد:

اعداد و ارقام مربوط به پروژه‌های ایران در افغانستان که در معرض آسیب هستند جمع‌آوری نشده‌اند.

اما برای مثال یکی از پروژه‌ها که رینگ کمربندی کابل به ارزش 1 میلیارد دلار را یک ایرانی برنده شده بود، این پروژه در یک کش و قوسی که متأسفانه در این ناامنی‌ها معلق مانده است.

البته درگیری‌هایی در مورد این پروژه بود، و نزدیک بود همین پروژه با فشار عربستان از شرکت ایرانی گرفته شود.

مذاکرات دیپلماتیک برای جلوگیری از آن در جریان بود.

یکی از نگرانی‌ها در مورد حضور طالبان در افغانستان افزایش حوزه نفوذ عربستان و آمریکاست.

با حضور طالبان پیش‌بینی می‌شود که حوزه نفوذ عربستان افزایش یابد.

وی همچنین به وضعیت نامطلوب صادرات خدمات فنی و مهندسی در کشور اشاره کرد و گفت:

در بازار جهانی و به خصوص کشورهایی که حوزه نفوذ تحریم‌ها بودند حلقه برای ایران تنگ و تنگ‌تر شد.

متأسفانه افغانستان هم یکی از این کشورها بود، گرچه ما در این کشور بانک ایرانی، آرین بانک را داشتیم.

اما فشارها همچنان وجود داشتند.

آنقدر وضعیت صادرات خدمات فنی و مهندسی برای شرکت‌های ایرانی رو به نزول بوده که گاهی فکر می‌کنیم بدتر از این نمی‌تواند باشد.

تحولات اخیر افغانستان به هیچ وجه برای صادرات خدمات فنی و مهندسی ما مثبت نیست.

اما تغییرات و تحولات می‌تواند آبستن شرایط جدید باشد.

حجم تجارت ایران و افغانستان

طبق آخرین آمار منتشره از ۳۴ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی ایران به کشور‌های دیگر در سال 1399، بیش از ۲/۳ میلیارد دلار آن به افغانستان صورت گرفته است.

همچنین در سه ماهه نخست سال جاری، ۵۷۰ میلیون دلار کالا به افغانستان صادر شد.

بیشترین اقلام صادراتی ایران به افغانستان را صنایع غذایی و مصالح تشکیل می‌دهد.

 در سال گذشته چدن، آهن و فولاد افغانستان بیشتر از بازار ایران تأمین شده است.

همچنین طبق آمارهای دیگر، واردات شیشه، مواد پلاستیکی، فرآورده‌های سبزیجات و میوه، قلع و غلات از اولویت‌های وارداتی افغانستان است.

افغانستان همچنین در دیگر اقلام نیز به ایران وابسته است.

به همین دلیل، به نظر می‌رسد بعد از برقراری آرامش در خاک این کشور، تجارت میان ایران و افغانستان به روال قبل باز خواهد گشت.

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *