تکلیف حقابه ایران پس از حضور طالبان در افغانستان چه خواهد شد؟

به گزارش‌ برات‌نیوز، این سوالی‌ست که بعد از حضور طالبان در افغانستان برای ما ایجاد شده است.

در شرایطی که اوضاع داخلی افغانستان ناآرام است، ایران نیز درصدد طلب منافع خود برآمده و باید بپذیریم که به عنوان کشور همسایه، اوضاع داخلی افغانستان تأثیر مستقیمی بر تجارت و اقتصاد ما خواهد گذاشت.

در همین رابطه، مصطفی ظهره‌وند، سفیر سابق ایران در افغانستان به شرح پاسخ سوال تکلیف حقابه ایران پرداخته است.

وی در ابتدای سخنان خود گفت:

باید مثل برق شبکه سراسری آب داشته باشم.

باید وارد همکاری مشترک کشاورزی در مرز شویم.

به عنوان مثال تکنولوژی، حتی بازار و زمین آورده ما و آب و نیروی کار آورده افغان‌ها باشد.

او همچنین در رابطه با دورنمای استفاده از آب‌های مرزی با افغانستان با روی کار آمدن دولت جدید احتمالی در این کشور گفت:

بیشتر از آنچه تاکنون از افغانستان آب دریافت کردیم، چشم‌انداز روشنی نمی‌بینم.

در صورتی که صرفاً بخواهیم از افغانستان آب دریافت کنیم، حتی شاید برخی حقابه‌ها مثل هیرمند هم که فاقد توافق و قرارداد است، کمتر هم بشود.

تأمین منابع آبی به صورتی دیگر

به گفته ظهره‌وند، نقطه تأثیرگذار این است که بتوانیم منابع آبی را به صورت دیگری هم تأمین کنیم.

سفیر سابق ایران معتقد است باید نیاز و وابستگی خود را به افغانستان حداقل و یا صفر برسانیم.

همچنین اظهار می‌کند که در آن صورت بهتر می‌توانیم با افغان‌ها مذاکره و وارد همکاری مشترک شویم.

او ادامه داد:

ما در شمال خزر و در جنوب عمان و شیوه‌های جدید آبیاری را داریم که باید مدیریت جدید شکل بگیرید.

تصور کنیم که افغانستان سرزمینی خشک است به طوری که همین گونه هم است.

اکنون مناطق جنوبی این کشور قویاً دچار خشکسالی است.

این بحران‌ها مانع از این است که آب را به طور کامل مهار و یا استفاده کنند.

ظهره‌وند در پایان افزود:

اکنون بهترین راهبرد برای ما این است که آب را هر قدر هزینه داشته باشد از خزر و یا عمان تأمین کنیم.

قطعاً در بلندمدت با احداث خط لوله و آوردن آب خزر و عمان به داخل سرزمین و مناطق غربی و شرقی کشور نتیجه بهتری خواهیم گرفت.

باید مسئله احداث شبکه سراسری آب را در دستور کار قرار دهیم و به هیچ عنوان به روش سنتی وارد کشاورزی نشویم.

در غیر این صورت به آورده آب از افغانستان دل نبندیم چراکه چشم‌انداز روشنی دیده نمی‌شود.

تعیین تکلیف حقابه ایران با وعده‌های طالبان

سد کمال خان، سدی‌ست که حدود 5 ماه پیش برروی رودخانه مشترک میان ایران و افغانستان توسط اشرف غنی افتتاح شد.

اما در این مدت با وجود وعده‌هایی که رییس جمهور سابق این کشور به ایران داده بود، هنوز تکلیف حقابه ایران مشخص نشده است.

در حقیقت هنوز یک قطره از ذخیره این سد به ایران تحویل داده نشده است.

در سال 2001 و پس از حمله آمریکا به افغانستان، این کشور معاهده تقسیم آب رودخانه هیرمند را ترک کرد.

این کشور در یک اقدام غیرقانونی تکلیف حقابه ایران را مشخص نکرد و از رهاسازی سهم ایران خودداری کرد.

این معاهده در سال 1351 شمسی برقرار شده بود.

طبق آن افغانستان باید از آب رودخانه هیرمند در هر ثانیه معادل 24 متر مکعب به ایران بدهد.

اما افغانستان از رهاسازی حقابه ایران سر باز زد و با ساخت سدهایی کنترل تمام رود را در اختیار خود گرفت.

با این حال ساخت سد کمال خان به دلیل مهارسازی آب غیرقابل کنترل هیرمند و برای جلوگیری از ایجاد سیلاب، میان دو کشور آغاز شد.

آب مفت در برابر نفت مفت

اشرف غنی رییس جمهور سابق افغانستان بارها در اظهارنظرهایی متناقض اعلام کرده بود:

مبادله آب مفت در برابر نفت مفت مهم است.

این جملات سیاست دولت اشرف غنی را در رابطه با عدم پایبندی به معاهده تقسیم آب هیرمند به وضوح بیان می‌کند.

به گفته مردم محلی قبل از آبگیری سد کمال خان در ولایت نیمروز افغانستان، سیلاب‌های مقطعی وارد ایران می‌شد.

اما حالا از یکسال پیش تاکنون، حتی یک قطره آب هم از رودخانه هیرمند وارد ایران نشده است.

طبق معاهده تقسیم آب هیرمند، در یک سال اخیر باید بیش از ۸۲۰ میلیون مترمکعب حقابه به ایران پرداخت می‌شد.

این امر خشک شدن تالاب هیرمند را به دنبال داشته است.

این تالاب به لحاظ سیاسی و بین‌المللی برای ایران بسیار مهم است چراکه مردم ۲ سوی مرز از آن امرار معاش می‌کنند.

خشک شدن این تالاب مهم، علاوه‌بر ایجاد مشکلات اقتصادی-اجتماعی، سبب بروز مشکلات زیست محیطی فراوانی نیز شده است.

تعیین تکلیف حقابه ایران به نفع افغانستان هم هست

مسئولان منطقه سیستان و بلوچستان این روزها نگرانی شدیدی برای تأمین آب آشامیدنی مردم دارند.

به گفته آن‌ها با عدم تعیین تکلیف حقابه ایران توسط دولت افغانستان این مشکل برای منطقه دردسرساز شده است.

آبگیری سد کمال خان سبب شده تا مردم سیستان و بلوچستان دیگر حتی یک قطره هم از سد کمال خان بهره‌ای نداشته باشند.

همچنین اینطور که پیداست فرصت‌های داخلی تالاب هیرمند از دست رفته است.

برای اینکه این تالاب دوباره احیا شود، افغانستان باید از خود مشارکت جدی به نمایش بگذارد.

اما نکته قابل توجه این است که تالاب هیرمند حتی برای افغانستان نیز منافعی به دنبال دارد.

اگر تالاب هیرمند به طور کامل خشک شود، افغانستان نیز با مشکلات زیست محیطی جدی از جمله بروز گردوغبار روبه‌رو خواهد شد.

همین موضوع سبب شده تا احتمال پایان این بدعهدی از سوی افغانستان وجود داشته باشد.

فداحسین مالکی رییس فراکسیون مرزنشینان مجلس در رابطه با این موضوع اظهار کرد:

دریاچه هامون بین دو کشور مشترک است.

این تالاب به عنوان یکی از هفت تالاب زیبا و تاثیرگذار بین‌المللی می‌تواند صنعت توریسم و اشتغال پایدار را برای هر دو کشور ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: صادرات ایران به افغانستان در سایه طالبان

دولت افغانستان بایستی نگاه ویژه به دریاچه هامون داشته باشد.

او در ادامه سخنانش گفت:

دو کشور باید در فضای دوستانه و با رعایت قوانین بین‌المللی تعریف جداگانه نسبت به هیرمند و هامون داشته باشند.

هیرمند موضوع دو جانبه ۲ کشور است که باید براساس معاهدات حقوقی، در تمامی فصول سال آب در منطقه سیستان جاری باشد.

دریاچه هامون نیز یک موضوع بین‌المللی است که باید مورد توجه این کشور باشد.

به گفته مردم محلی ممکن است حضور طالبان سبب شود تا این بدعهدی تمام شود.

آن‌ها معتقدند که رهاسازی آب رودخانه هیرمند نشان از عمل کردن جنبش طالبان به وعده‌های خود دارد.

اگر این امر محقق نشود، نمی‌توان به دیگر وعده‌های طالبان خوش‌بین بود.

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *