طبق آخرین آماری که وزرات صمت منتشر کرده است، ایران از نظر شاخص رتبه‌بندی آزادی اقتصادی از بین ۲۲ کشور منطقه پس از ترکمنستان بدترین رتبه را کسب کرده است.

به گزارش برات نیوز، داده‌های این گزارش نشان می‌دهد که شاخص رتبه‌بندی آزادی اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۰ از بین ۱۸۰ کشور دنیا، رتبه ۱۶۴ را کسب کرده است.

این رتبه نسبت به سال ۲۰۱۷ سقوط ۹ پله‌ای را نشان می‌دهد.

شاخص رتبه‌بندی آزادی اقتصادی چیست؟

رتبه‌بندی آزادی اقتصادی به بررسی میزان آزادی فعالیت‌های اقتصادی هر کشور بر اساس اصول اقتصاد بازار آزاد می‌پردازد.

آزادی اقتصادی متشکل از چهار شاخص قانونمندی، کارایی قانون، اندازه دولت و بازارهای آزاد است.

این شاخص همواره به عنوان عامل موثر در بهبود رشد اقتصادی کشورها مورد تحلیل و تبادل نظر قرار می‌گیرد.

کشورها بر مبنای محاسبه شاخص آزادی اقتصادی بین صفر تا ۱۰۰ در پنج سطح قرار می‌گیرند.

سطح یک بیانگر حداکثر آزادی اقتصادی و بالاترین امتیاز، یعنی بین ۸۰ تا ۱۰۰ است.

 سطح پنج نشان دهنده بسته بودن اقتصاد و با کمترین امتیاز یعنی صفر تا ۴۹.۹ است.

کشورما در سطح پنجم قرار دارد.

بهترین کشورها از نظر آزادی اقتصادی

رتبه‌های اول یا دوم شاخص آزادی اقتصادی در میان ۱۸۰ کشور دنیا را کشورهای هنگ‌کنگ و سنگاپور طی سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ از آن خود کردند.

 در رتبه بندی بنیاد هریتیج در سال ۲۰۲۰ از بین ۱۸۰ کشور جهان، سنگاپور، هنگ کنگ و نیوزلند رتبه اول تا سوم، آمریکا رتبه ۱۷ را کسب کردند.

همچنین روسیه رتبه ۹۴ و چین رتبه ۱۰۳ شاخص آزادی اقتصادی را به خود اختصاص دادند.

کره شمالی نیز  در ته جدول قرار دارد و رتبه ۱۸۰ را کسب کرده که بدترین رتبه در جهان است.

وضعیت ایران در رتبه‌بندی آزادی اقتصادی

شاخص رتبه‌بندی آزادی اقتصادی ایران سال‌ها بین ۱۵۵ و ۱۶۴ در نوسان بوده است.

به طوری که بهترین رتبه ایران ۱۵۵ بوده و در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ کسب شده است.

ایران در مقایسه با کشورهای منطقه وضعیت مطلوبی در این رتبه‌بندی ندارد.

به طوری که از میان ۲۲ کشور موجود در منطقه ایران جایگاه ۲۱ را از آن خود کرده است.

بیشتر بخوانید: ایران در رتبه‌بندی آزادی اقتصادی

بدترین امتیاز ایران در بخش «آزادی سرمایه‌گذاری» و بهترین امتیاز را در زیرشاخص‌های «هزینه‌های دولتی»، «سلامت مالی» و «فشارمالیاتی» کسب شده است.

 کشورهای اول تا سوم منطقه به ترتیب گرجستان، امارات و اسرائیل هستند که رتبه ۱۲، ۱۸ و ۲۶ را در بین کشورهای جهان به خود اختصاص دادند.

ترکمنستان با کسب رتبه ۱۷۰ بدترین رتبه در میان کشورهای منطقه را دارد.

بسته شدن فضای کسب‌وکار به دلیل وضعیت آزادی اقتصادی

تنزل ده پله‌ای ایران در شاخص آزادی اقتصادی موجب می شود رقابت‌پذیری ضعیف شود.

علیرضا کلاهی، هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران این فضا را برای بخش خصوصی مناسب نمی‌داند.

او می‌گوید: «به نظر می‌رسد دوران طلایی نفت به پایان رسیده است، بطوریکه کل منطقه خاورمیانه شاهد کاهش درآمد بوده است.

از اوج درآمد منطقه در سال 2011 که 1.3 تریلیون دلار بود امروز به زیر 300 میلیارد دلار رسیده است.

بانک جهانی می‌گوید راهکار کشورهای منطقه برای جلوگیری از بحران اقتصادی و جبران کاهش درآمدهای نفتی توسعه کسب‌وکارهای خصوصی و نوآوری است.

در فضایی که هم رقابت پذیری ضعیف، فضای کسب‌وکار بسته و وضعیت آزادی اقتصادی نیز اینگونه باشد، قطعا نمی‌توان شاهد ظهور بخش خصوصی قوی و توانمند باشد.»

فعالیت‌های سوداگرانه در چنین فضایی

این عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی معتقد است که در چنین فضایی تنها انجام فعالیت‌های سوداگرانه توجیه پیدا می‌کند.

بنابراین فعالیت‌های اصولی و ریشه‌ای که به نفع توسعه کشور باشد رشد نمی‌کنند.

همچنین قوانین دست‌وپاگیر نیز موجب بروز مشکلاتی می‌شود.

کلاهی صمدی می‌گوید: «مثلا برای یک نیروگاه خورشیدی نیاز به 20 مجوز است.

 اخیرا جلسه‌ای با آقای فیروزی، مدیر کل بهبود فضای کسب و کار وزارت اقتصاد داشتیم که می‌گفتند برای راه‌اندازی یک اقامتگاه بومگردی نیاز به 200 مجوز است.

 بخشی از نبود آزادی اقتصادی همین قوانین و دخالت‌های مختلف دولت در انواع موضوعات اقتصادی است.»

وی افزود: «در دو ماه اخیر دوباره صادرات به شدت آسیب دیده چراکه ارز نیمایی از ارز آزاد ارزان‌تر شده است.

قیمت‌گذاری مواد اولیه و کالا در بورس با ارز نیمایی است، اینگونه دخالت‌ها اقتصاد را زمین‌گیر می‌کند.

البته من به شخصه موافق سیاست‌های نئولیبرالی و آزادی مطلق اقتصادی نیستم چراکه این شکل نیز مشکلات خاص خود را ایجاد می‌کند.

 اما دخالت‌های دائم و روزمره و در بسیاری موارد حساب نشده دولت و نهادهای دولتی هم دست و پاگیر است.»

سقوط ایران در آزادی اقتصادی

کلاهی اعتقاد دارد که سقوط ایران در رتبه‌بندی اقتصادی به این معنا نیست که آزادی اقتصادی در حال بدتر شدن است.

بلکه کشورهای دیگر به سرعت از اقتصاد ایران پیشی می‌گیرند.

او در ادامه افزود: «علاوه بر آزادی اقتصادی، رتبه رقابت‌پذیری نیز در کشور ما تنزل پیدا کرده است.

کشورهای مختلف روی این موضوعات کار جدی انجام داده‌اند، برای همه کشورها توسعه اقتصادی و فضای کسب‌وکار مهم است و روی آن کار می‌کنند.

البته این بدان معنا نیست که ما کار نمی‌کنیم اما تضاد منافع و امضاهای طلایی که در بسیاری از موارد وجود دارد جلوی بسیاری از بهبودها را گرفته است.»

حرکت به سمت اقتصاد بدون نفت

به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، ایران باید به سمت اقتصاد بدون نفت حرکت کند و تنها به شعار آن اکتفا نکند.

ارزش نفت رو به اتمام است و همه‌گیری‌هایی مانند کرونا نشان داد که نمی‌توان به این منابع برای فروش و صادرات اکتفا کرد.

اکنون نیروگاه‌های تجدیدپذیر حرف اول را در دنیا می‌زنند که حدود ۶۵ درصد از ظرفیت‌های جدید نیروگاهی جهان را از آن خود کرده‌اند.

حمل و نقل الکتریکی روز به روز رشد و پیشرفت زیادی می‌کند و نیاز است که کشور ما نیز به مقوله نیروهای الکتریکی و تجدیدپذیر بیش از پیش روی آورد.

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *