اول شهریور مصادف با زادروز بوعلی سینا، به پاس خدمات و فعالیت‌های او در علم پزشکی به نام روز پزشک نام‌گذاری شده است. پزشکی یکی از قدیمی‌ترین‌ و مهم‌ترین مشاغلی است که انسان از دیرباز به آن نیازمند بوده است و شاید کمتر کسی در دنیا وجود دارد که در طول زندگی یکبار هم به پزشک مراجعه نکرده باشد. در ادامه این مطلب از برات نیوز قصد داریم به گوشه‌ای از زندگی حکیم ابوعلی سینا و تاریخچه علم پزشکی بپردازیم.

زندگی بوعلی سینا

ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا مشهور به این سینا در روز ۱ شهریور سال ۳۵۹ هجری شمسی برابر با سال ۹۸۰ میلادی در زمان سلطنت سامانیان از پدری بلخی به نام عبدالله و مادری بخارایی به نام ستاره در روستای خورمثین که میان شهرهای بلخ و بخارا قرار داشت، متولد شد.

جالب است بدانید او از سنین جوانی جزوی از دانشمندان و پزشکان خاص دربار امیر نوح سامانی در بخارا بود، سپس با حمله سپاه سلطان محمود غزنوی به خوارزم رفت و آنجا هم به گرگان پناه برد. پس از آن به ری رفت و در خدمت مجدالدوله امیر آل بویه بود و پس از آن به همدان رفت و وزیر شمس الدوله دیلمی شد.

پس از مرگ شمس الدوله ابن سینا زندانی شد اما موفق به فرار شد به اصفهان رفت و در خدمت علاءالدوله از حکام آل کاکویه بود تا اینکه در سفر به همدان و در سن ۵۷ سالگی درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.

شیخ‌الرئیس موفق شد در طول زندگی خود بیش از ۴۵۰ کتاب در زمینه‌های گوناگون بنویسد که  از مهمترین آثار او می‌توان به کتاب‌های شفا و دانشنامه علائی در زمینه علم و فلسفه و کتاب القانون فی الطب در زمینه پزشکی اشاره کرد.

کتاب قانون که ابن سینا در ۳۵ سالگی تالیف کرده است چندین قرن در کشورهای اسلامی و اروپایی به عنوان یکی از کتاب‌های مرجع در علم پزشکی مورد استفاده قرار گرفت به طوری که دانشنامه فلسفه دانشگاه تنسی ابن سینا را تأثیرگذارترین فیلسوف جهان پیش از دوران مدرن معرفی می‌کند.

از نکات جالبی که در مورد بزرگداشت ابن سینا وجود دارد این است که دهانه‌ای در سمت پنهان ما به افتخار وی به نام دهانه ابن سینا نام‌گذاری شده است و سازمان یونسکو هر دو سال یکبار جایزه‌ای به نام ابن سینا به افراد پیش‌رو در زمینه فلسفه اخلاق و علم اهدا می‌کند.

روز پزشک
۱ شهریور روز پزشک و بزرگداشت حکیم ابوعلی سینا گرامی باد

تاریخچه علم پزشکی

گفته می‌شود ماقبل تاریخ انسان‌های اولیه از طریق آزمون و خطا موفق به پیدا کردن گیاهانی شدند که خواص دارویی داشت که شاید ریشه به‌وجود آمدن علم پزشکی باشد. اما براساس آثار باستانی که از در جهان کشف شده  به نظر می‌رسد علم پزشکی بیش از ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد هم وجود داشته و اولین جراحی احتمالا در ۲۷۵۰ سال پیش از میلاد در کشور مصر انجام شده است.

جالب است بدانید اولین پزشک شناخته شده بر اساس یافته‌های قدیمی هسی-رع رئیس پزشکان و دندان‌پزشکان پادشاه جوزر در قرن ۲۷ پیش از میلاد است.

اما بسیاری از منابع بقراط را پدر علم پزشکی می‌دانند. بقراط یا هیپوکراتیس سال ۴۶۰ پیش از میلاد در یونان متولد شد. بقراط اولین کسی بود که بیماری‌ها را به حاد و مزمن، اندمیک و اپیدمیک تقسیم‌بندی کرد. سوگندنامه بقراط هنوز توسط فارغ‌التحصیلان رشته پزشکی قرائت می‌شود.

پس از آن علم پزشکی دچار رکود شد تا قرون وسطی که مسلمانان و ایرانیان با ترجمه آثار پزشکی یونانیان و به کمک دانشمندانی مانند ابن سینا که در کنار بقراط پدر علم پزشکی شناخته می‌شود، همچنین زکریای رازی، ابن رشد، ابن نفیس و … موفق شدند بسیاری از باورهای نادرست پزشکی را اصلاح کرده و علم پزشکی را گسترده‌تر کنند.

در قرن نوزدهم علم پزشکی مدرن ظهور کرد و باعث تغییر رویکردها و پیشرفت‌های سریع در این حوزه شد، تکنیک‌‌های بیهوشی در اتاق عمل، استفاده از ابزارهای آماری و مواد ضدعفونی کننده از اولین رویکردهای جدید پزشکی بود که در قرن نوزدهم اتفاق افتاد.

جالب است بدانید اولین بار تحقیقات اپیدمیولوژیک که این روزها زیاد اسمش را می‌شنویم در اثر شیوع آنفلوآنزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸ انجام شد. در اثر پاندمی آنفلوانزای اسپانیایی که بسیار شبیه کرونا است بیش از ۵۰۰ میلیون نفر در جهان مبتلا شدند که نزدیک به ۵۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند. طبق برآوردها آنفلوآنزای اسپانیایی جان ۹۰۰٫۰۰۰ تا ۲٫۴۰۰٫۰۰۰ ایرانی را گرفته است.

در قرن بیستم علم پزشکی به شکل کاملا حرفه‌ای و تخصصی دنبال شد و در کنار آن علوم مختلفی مانند پرستاری، علوم آزمایشگاهی و … متولد شد.

بزرگداشت روز پزشک

باوجود اینکه در طول تاریخ پزشکی شغلی مقدس و باارزش بوده است، اما شاید امسال بیش از هر سال دیگری قدر پزشکان و جامعه پزشکی را می‌دانیم، پزشکانی که ماه‌هاست در خط مقدم مبارزه با کرونا حضور دارند و از خود گذشتگی می‌کنند تا جان هزاران بیمار مبتلا به این بیماری را نجات دهند. چه بسا پزشکان و پرستارانی که در ماه‌های گذشته در اثر ابتلا به این بیماری جان خود را از دست داده‌اند.

فراموش نکنید در این روزها همه ما وظیفه داریم با رعایت هرچه بیشتر نکات بهداشتی به قطع زنجیره انتشار ویروس کرونا کمک کنیم.

در پایان به مناسبت روز پزشک ضمن بزرگداشت مقام همه مدافعان سلامت که در این راه فداکاری  کردند و جان خود را از دست داده‌اند برای جامعه پزشکی کشورمان سلامتی و به‌روزی آرزو می‌کنیم.

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *