۱۰ ژوئن، مصادف با 20 خرداد در تقویم میلادی، روز جهانی صنایع دستی نام گرفته است.

به گزارش برات‌نیوز، هرجا سخن از صنایع دستی‌ست، سخت می‌شود از نام ایران چشم پوشی کرد.

ایران کشوری با مردمانی هنرمند، از هر قوم و قبیله‌اش یک شاهکار بی بدیل به دنیای صنایع دستی هدیه کرده است.

صنایع دستی ایران با دست‌سازه‌هایی که عنصر اصلی‌شان عشق است همواره زبانزد دنیا بوده است.

جای جای ایران پر است از زنان و مردان هنرمندی که خاطرات و عواطف و فرهنگ و سنت خود را در دل دست‌سازه‌هایشان جای می‌دهند.  

با لمس هر کدام از این دست‌سازه‌ها می‌توان عمق عشق یک انسان را به زادگاهش درک کرد.

هر کدام از این صنایع دستی زیبا، یادآور یک اتفاقند.

هرکدام برای خود قصه‌ای رازگونه دارند که تنها خالقانشان از آن با خبرند.

البته هر انسانی که با گوش جان به روایت دلنشین این دست‌سازه‌ها دل بسپارد، می‌تواند در دریایی از داستان‌های شنیدنی غرق شود.

در تقویم جهانی، یک روز با نام روز جهانی صنایع دستی ثبت شده است.

ایران به عنوان قطب صنایع دستی جهان نیز این روز را گرامی می‌دارد.

صنایع دستی چیست؟

تمامی آثار و صنایعی که همه مراحل ساختشان توسط انسان و با استفاده از ابزارهای دستی انجام می‌شود، صنایع دستی نام دارند.

صنایع دستی بیانگر فرهنگ، هنر، سنت و ذوق مردم یک منطقه هستند.

در ساخت این آثار از مواد اولیه بومی استفاده می‌شود.

هر کدام از این آثار یک ویژگی بارز قومی یا فرهنگی را در دل خود نهفته دارند.

به اصطلاح هر کدام این صنایع شناسنامه‌ای برای خود دارند.

با یک نگاه اجمالی به این صنایع و پیدا کردن نشانه‌های قومی و فرهنگی می‌توان گفت که این آثار متعلق به کدام منطقه و متعلق به چه دوره زمانی‌ست.

در گذشته صنایع دستی بیشتر برای انجام مبادلات تجاری استفاده می‌شدند.

به این صورت که اگر فردی کوزه‌ساز بود، برای تهیه شیر و لبنیات مورد نیازش چند کوزه ساخت دست خود را به صاحب دام می‌داد و از او محصولات مورد نیازش را تهیه می‌کرد.

در حقیقت صنایع دستی و مبادله آن‌ها راهی برای تقویت و بهبود ارتباط میان جوامع گوناگون محسوب می‌شد.

اما حالا در روزگاری که سنت زیبای مبادله کالا با کالا دیگر منسوخ شده است، صنایع دستی بیشتر برای شناساندن فرهنگ و هنر یک جامعه در بازارهای جهانی به فروش می‌رسد.

ویژگی‌های صنایع دستی

با گسترش دامنه هنر، تعداد محصولات ساخت دست انسان بی‌شمار شد.

از همین رو هر محصولی را نمی‌توان در دسته صنایع دستی جای داد.

صنایع دستی ویژگی‌هایی ثابت دارد که اگر محصولی آن ویژگی‌ها را نداشته باشد، به آن صنایع دستی نمی‌گویند.

اما این ویژگی‌ها کدامند؟

داشتن بار فرهنگی یعنی بیانگر فرهنگ و هویت یک ملت باشد.

عدم نیاز به سرمایه‌‌گذاری کلان در مقایسه با سایر رشته‌های صنعتی

قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف نظیر شهر، روستا و حتی جوامع عشایری

سهولت در ایجاد مراکز تولید

دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر

خودکفا و متکی به مواد اولیه داخلی

کمک به رشد و توسعه اقتصادی

داشتن زمینه‌های مناسب جهت صادرات

چرا در تقویم میلادی روز جهانی صنایع دستی داریم؟

پس از جنگ جهانی دوم، زمانی که دنیا از جنگ و خونریزی به ستوه آمده بود، از صنایع دستی به عنوان انتشار هنر و صلح استفاده کرد.

این اتفاق آنقدر برای مردم دنیا دلچسب بود که نخستین همایش جهانی در این زمینه در تاریخ 10 ژوئن 1964 در نیویورک برگزار شد.

در این همایش شماری از اساتید دانشگاه، هنرمندان و صنعتگران و… از 40 کشور جهان گردهم آمدند.

بعد از پایان این همایش، شورای جهانی صنایع دستی تأسیس شد.

این شورا یک نهاد وابسته به یونسکو تعریف شد.

قرار شد تا دبیرخانه آن در پایتخت هلند یعنی آمستردام تأسیس شود.

از جمله اهداف این شورا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تشویق، کمک و راهنمایی صنعتگران دستی

همچنین بالا بردن سطح اطلاعات تخصصی و حرفه ای آن‌ها

توجه به زمینه‌های متفاوت فرهنگی موجود در هر یک از کشورهای عضو

حفظ و تقویت صنایع دستی

تجلی صنایع دستی به صورت رکن عمده‌ای از حیات فرهنگی ملت‌ها

ایجاد همبستگی میان صنعتگران دستی سراسر جهان

در سال 1347 هجری شمسی مصادف با سال 1968 میلادی، ایران نیز به عضویت این شورا درآمد.

در آن زمان ایران در مجمع آسیا و اقیانوسیه فعالیت خود را آغاز کرد.

در سال 2010 بود که ایران پیشنهاد اختصاص روزی به نام روز جهانی صنایع دستی را مطرح کرد.

از همین رو، شورای جهانی صنایع دستی، روز تأسیس همین شورا را به عنوان روز جهانی صنایع دستی تعیین کرد.

این روز در تقویم جهانی با عنوان روز جهانی صنایع دستی یا World Handicrafts Day و به اختصار WHD نامگذاری شد.

برنامه‌های روز صنایع دستی ایران

مصادف با روز 20 خرداد، هفته ملی صنایع دستی در ایران نیز آغاز می‌شود.

تا قبل از شروع پاندمی کرونا، در این هفته بسیار مهم در تمامی شهرهای ایران نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های صنایع دستی برگزار می‌شد.

حتی در کنار این موارد شاهد برگزاری سمینارها و کنفرانس‌هایی در زمینه گرامی‌داشت صنایع دستی برگزار می‌شد.

در این سمینارها و کنفرانس‌ها به معرفی هنرمندان این حرفه و بهبود بازار این عزیزان نیز پرداخته می‌شد.

اما حالا که شیوع بیماری کرونا امکان تجمع و هر گردهمایی را از ما گرفته است، سمینارهای حضوری، به کنفرانس‌های آنلاین بدل شده‌اند.

از سوی دیگر بازارچه‌های آنلاینی نیز راه‌اندازی شده‌اند که می‌توان به صورت آنلاین محصولات مورد نظر را از آن‌ها خریداری کرد.

صنایع دستی ایران

تنوع صنایع دستی ایران از هر کشور دیگری بیشتر است.

تقریبا تمامی شهرها و روستاهای ایران صنایع دستی مخصوص به خود را دارند.

از همین رو ایران در زمینه صنایع دستی به عنوان یک قطب غنی شناخته می‌شود و شهره جهانی دارد.

طبق نظر کارشناسان سازمان صنایع دستی ایران ، بر اساس روش و تکنیک ساخت آثار، 370 رشته صنایع دستی در ایران به ثبت رسیده است.

این 370 رشته به 24 دسته به شرح زیر تقسیم می‌شوند:

بافته های داری

دست‌بافی

بافتنی

روکاری

چاپ‌های سنتی

نمد مالی

سفال‌گری و سرامیک‌سازی

شیشه‌گری

تولید فراورده‌های پوست و چرم

ساخت محصولات فلزی وآلیاژ

قلم زنی

مشبک‌کاری

حکاکی روی فلزات و آلیاژها

سنگ‌تراشی

حکاکی روی سنگ و معرق سنگ

خراطی چوب

ریزه‌کاری و نازک‌کاری چوب

منبت‌کاری

کنده‌کاری و مشبک‌کاری چوب

حصیر بافی

خاتم سازی

معرق کاری

کاشی‌گری

ملیله‌کاری

میناکاری

ساخت اشیای مستظرفه و هنری

ساخت زیورآلات

ساخت سایر فرآورده‌های دستی

صنایع دستی ایران در فهرست جهانی یونسکو

یکی از مهم‌ترین اتفاقات در زمینه صنایع دستی ایران ، ثبت چند رشته از صنایع دستی در فهرست جهانی یونسکو است.

این صنایع عبارتند از:

قالی بافی فارس

قالی بافی کاشان

دانش لنج سازی

همچنین تعداد شهر‌ها و روستا‌های جهانی صنایع دستی ایران  14 مورد است.

ایران در این زمینه، رتبه اول جهان را به خود اختصاص داده است.

این شهرها همگی توسط شورای جهانی صنایع دستی انتخاب شده‌اند.

 تا به امروز ۴۸ شهر و روستا در دنیا به ثبت جهانی رسیده‌اند.

فهرست این شهرها و روستاهای جهانی شده به شرح زیر است:

شیراز شهر جهانی صنایع‌دستی

زنجان شهر جهانی ملیله

ملایر شهر جهانی مبلمان منبت

روستای قاسم آباد گیلان روستای جهانی چادرشب‌بافی

تبریز شهر جهانی فرش

اصفهان  صنایع‌دستی خلاق

مشهد شهر جهانی گوهرسنگ‌ها

لالجین همدان  شهر جهانی سفال

مریوان کردستان  شهر جهانی کلاش‌بافی (گیوه)

سیرجان کرمان شهر جهانی گلیم شیریکی پیچ

آباده فارس شهر جهانی منبت

میبد یزد شهر جهانی زیلوبافی

روستا‌ی خراشاد خراسان جنوبی روستای جهانی حوله‌بافی

روستای کلپورگان سیستان و بلوچستان روستای جهانی سفالگری

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *