مقامات آذربایجان و ترکیه در حال تنظیم قراردادی برای انتقال گاز جمهوری آذربایجان از مسیر ترکیه به جمهوری خودمختار نخجوان هستند. این پروژه در حال حاضر توسط ایران انجام می‌شود.

به گزارش برات نیوز، پروژه صادرات گاز نخجوان از جانب ایران، رقبای زیادی در منطقه دارد و ترکیه سعی دارد با تامین این میزان گاز، جایگاه هاب انرژی منطقه را در دست گیرد.

پیش‌تر در گزارش بررسی عوامل بازدارنده صادرات گاز به اروپا از نقش ترکیه به عنوان یکی از موانع صادرات گاز نام بردیم.

آنطور که رسانه‌های ترک و آذری اعلام کردند، قرار است انتقال گاز به جمهوری نخجوان از طریق خاک ترکیه و مرز ١١ کیلومتری دو طرف انجام شود.

در حال حاضر گاز جمهوری خودمختار نخجوان از طریق سواپ با ایران و کسر ١٥ درصد گاز دریافتی به‌عنوان حق انتقال انجام می‌شود. اگر قرارداد عملی شود، ترکیه دست ایران از بازار تامین گاز را کوتاه می‌کند.

رقابت گازی ترکیه با ایران

رقابت گازی ترکیه با ایران و گرفتن پروژه نخجوان به سال ۲۰۱۰ برمی‌گردد.

در اوج تنش‌های سیاسی میان ایران و باکو، ترکیه از فرصت سوءاستفاده و تفاهم‌نامه‌ای را با شرکت ملی نفت آذربایجان امضا کرد که بتواند فرآیند انتقال گاز به نخجوان را بر عهده بگیرد.

اما با انتخاب روحانی در سال ۲۰۱۳، روابط تجاری ایران و باکو بهبود یافت و این پروژه رها شد. با تحریم‌های چند سال اخیر آمریکا علیه ایران و در پی کمک به آمریکا، ترکیه بار دیگر سودای انجام این پروژه را در سر می‌پروراند.

مناقصه ساخت لوله انتقال گاز

ترکیه که سال‌ها پیش برای گرفتن این پروژه برنامه ریخته بود، چند ماه پیش مناقصه‌ای را برای ساخت خط لوله انتقال گاز به نخجوان آذربایجان آغاز کرد.

شرکت دولتی اوپراتور خطوط لوله انتقال گاز ترکیه موسوم به “بوتاس”  مسئول برگزاری این مناقصه بود.

بر اساس مناقصه مطرح شده از سوی ترکیه، این خط لوله در فاز نخست به طول ۸۰ کیلومتر و از شهر مرزی ایگدیر ترکیه به مرز نخجوان کشیده خواهد شد.

ظرفیت حمل آن نیز به طول ۲ میلیارد متر مکعب گاز خواهد بود. این رقم حدود ۴ برابر مصرف گاز نخجوان است.

طراحی این خط لوله در اوایل سال ۲۰۲۱ به پایان خواهد رسید و احتمالا تا سال ۲۰۲۲ به بهره‌برداری می‌رسد.

دولت ترکیه می خواهد با این کار وابستگی نخجوان برای تامین گاز به ایران را قطع کند.

نخجوان آذربایجان که بین ترکیه، ‌ایران و ارمنستان بوده، مرز بسیار کمی با ترکیه دارد. این کشور تاکنون برای تامین گاز خود به ایران وابسته بوده است.

پیش از این نیز آذربایجان سعی داشت با صادرات گاز به نخجوان جای ایران را بگیرد.

قرارداد ۲۵ ساله تامین گاز نخجوان

در سال ۲۰۰۴ یک توافقنامه سوآپ گازی بین سران کشور ما و باکو امضا شد تا نخجوان گاز خود را از ایران وارد کند.

بر اساس قرارداد ۲۵ ساله‌ای که یک سال بعد اجرایی شد، جمهوری آذربایجان در مرز آستارا گاز به ایران تحویل می‌دهد و ایران نیز در جلفا گاز تحویل نخجوان می‌دهد.

ایران ۱۵ درصد حق انتقال روی هزینه‌ها برمی‌دارد و آذربایجان سال‌هاست که خواهان کاهش این رقم است.

طبق گفته شرکت ملی صادرات گاز ایران، در حال حاضر سالیانه حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی از آذربایجان به ایران برای تامین تقاضای گاز جمهوری خودمختار نخجوان ارسال می‌شود.

اکنون آذربایجان و ترکیه برای تامین گاز نخجوان به جای ایران به توافق رسیده‌اند.

بیشتر بخوانید: بررسی عوامل بازدارنده صادرات گاز به اروپا

کمرنگ شدن نقش گازی ایران در منطقه

حمیدرضا صالحی رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، در خصوص کمرنگ شدن نقش گازی ایران در منطقه می‌گوید: «بحث جدی در این منطقه حضور کشور ترکیه است.

این کشور اخیرا با احداث خط لوله ترک‌استریم در دریای سیاه به طول 920 کیلومتر بدنبال این است که بتواند نقش بیشتری در حوزه گاز بازی کند و حتی بتواند قرارداد واردات گاز از ایران و روسیه را تمدید نکند.»

وی در ادامه افزود: «از طرف دیگر بحث اخیر که منجر به جنگ آذربایجان و ارمنستان و در نهایت منجر به بازپس‌گیری اراضی قره‌باغ برای آذربایجان و ایجاد کریدور امن بین آذربایجان و نخجوان شد، نشان از این است که تغییراتی را در تبادلات قبلی انرژی شاهد خواهیم بود.

از جمله اینکه گاز مصرفی نخجوان که تاکنون از مسیر ایران عبور می‌کرد، از طریق کریدور جدید بین آذربایجان و نخجوان برقرار شود.

ارتباطی که از قبل ترکیه با نخجوان داشت وبرگزاری مناقصه خط لوله انتقال 80 کیلومتری گاز از ترکیه به نخجوان در ماه آوریل سال جاری نشان می‌دهد که برنامه‌ها از قبل طراحی شده بود که نخجوان گاز را از ایران تامین نکند و از ترکیه و یا مسیر جدیدی که از آذربایجان فراهم میکند، بدستش آورد.»

فرصت تبادلات اقتصادی برای ترکیه

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی تصریح کرد: «البته این فرصت فقط برای گاز بین آذربایجان و ترکیه ایجاد نشده بلکه کریدور حمل‌ونقل و کالا هم است و تبادلات اقتصادی بیشتری می‌شود.

بنابراین باید گفت که نقش ایران علاوه بر انرژی در حوزه‌های دیگر هم کمتر و تبادل کالا کاهش خواهد یافت.

از سوی دیگر رابطه تاریخی آذربایجان و ترکیه تقویت و منجر به این می‌شود که ترکیه بازار نخجوان را از آن خود کرده و این پیام را به ایران بدهد که سهم خود را از این منطقه کم کند.»

صالحی گفت: «به هرحال امروز ترکیه از هر فرصتی استفاده می‌کند که واقعا بتواند جایگزین انرژی ما و کشورهای منطقه باشد و در این زمینه موفقیت هم داشته است.

جنگ قره‌باغ نیز توانست برنامه‌های از قبل طراحی شده این کشور را به اجرا برساند تا امروز نقشه راه خود را تحقق بخشیده و منجر به کاهش نقش ایران در حوزه انرژی در منطقه شمال‌غرب شود.»

راه حل چالش به وجود آمده چیست؟

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی راهکار ارائه داد و در پایان افزود: «اکنون استرتژیست‌های ایران باید نگاه راهبردی داشته باشند تا در منطقه سهم بیشتری را از تبادلات انرژی به خود تخصیص دهیم.

می‌توانیم گاز را از طریق عراق به سوریه و مدیترانه و سپس از دریای سیاه به به اروپا ببریم.

اگر منفعلانه عمل کنیم، علاوه بر نخجوان، در آینده عراق نیز گاز خود را از ترکیه؛ و  پاکستان و افغانستان هم از ترکمنستان تامین خواهند کرد.

در نتیجه ما به سمتی می‌رویم که فقط متقاضی داخلی خواهیم داشت، همانگونه که امروز هم در کشور به اندازه کل اروپا مصرف گاز داریم.»

 

 

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *