1. خانه
  2. اقتصاد
  3. اخبار اقتصادی
  4. سواد؛ عاملی برای بقا در جهان امروز
اخبار اقتصادیرویدادمنتخب سردبیر

سواد؛ عاملی برای بقا در جهان امروز

نهضت سواد آموزی

هفتم دی ماه در تقویم ملی ایران به عنوان روز ملی نهضت سواد آموزی تعیین شده است.

به گزارش برات‌نیوز، خواندن و نوشتن از جمله اولین دستورات اسلام برای بشر بود. زمانی که خداوند حضرت محمد را در سن 40 سالگی به پیامبری برگزید، اولین کلامی که توسط فرشته وحی به او منتقل کرد این بود که «بخوان، به نام پروردگاری که خلق کرد». از همین رو، داشتن سواد از جمله مهم‌ترین مهارت‌هایی‌ست که انسان باید در زندگی بیاموزد.

در زمان گذشته به سبب اینکه نیاز به خواندن و نوشتن در زندگی مردم فراگیر نشده بود، بسیاری از زنان و مردان به خصوص افرادی که در روستاها و دهات ایران زندگی می‌کردند، بی سواد بودند. این جریان بی سوادی تا بعد از انقلاب اسلامی ایران نیز، گریبان کشور را گرفته بود. تا اینکه حدود یکسال پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، به دستور امام خمینی جریان نهضت سواد آموزی برای کمک به پیشرفت کشور به راه افتاد.

از همین رو، همه ساله سالروز تاسیس سازمان نهضت سواد آموزی به عنوان روزی با همین نام گرامی داشته می‌شود.

تاریخچه روز نهضت سواد آموزی

42 سال پیش، در تاریخ هفتم دی ماه سال ۱۳۵۸ سازمان نهضت سواد آموزی با فرمان امام خمینی تشکیل شد. این سازمان تا سه سال به صورت شورایی اداره می‌شد تا اینکه در نهایت حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی به ریاست آن منصوب شد.

سازمان نهضت سواد آموزی یک سازمان دولتی است. هدف این سازمان آموزش خواندن و نوشتن به بزرگسالان و نیز کودکانی‌ست که در مناطق محروم زندگی می‌کنند و به مدرسه دسترسی ندارند.

سواد آموزی از جهات بسیاری اهمیت دارد. یکی از این جهات، کاهش قدرت استعمار است. از زمان‌های بسیار قدیم، سیاست دولتمردان نالایق برای کنترل و سرکوب مردم، سوء استفاده از جهل و نا آگاهی آن‌ها بوده است. بی سوادی یکی از مظاهر نا آگاهی‌ست که به تبع آن می‌توان افراد را به راحتی فریب داد یا حق را از آن‌ها سلب کرد.

در گذشته نیز تنها شاهزادگان ونجیب زادگان اجازه تحصیل داشتند و این حق برای افراد معمولی وجود نداشت. مورخان دلیل این امر را جلوگیری از ایجاد مزاحمت برای منافع استثماری طبقه اقلیت و اربابانشان بیان کرده‌اند. بی سواد نگه داشتن مردم به نوعی تبدیل به یک سیاست شده بود که هنوز هم در اشکال مختلف از آن بهره‎جویی می‌شود.

هرچند که نهضت سواد آموزی برای آموزش خواندن و نوشتن و نهایتا علومی که نیاز هر انسان برای زندگی‌ست جریان یافت، اما امروزه دیگر به معنای گذشته رواج چندانی ندارد. دلیل این اتفاق را شاید بتوان به تعریف جدید یونسکو از سواد مرتبط دانست.

تعریف یونسکو از سواد

نهضت سواد آموزی در سال‌های ابتدایی انقلاب سبب شد تا مردان و زنان و کودکان بسیاری از نعمت سواد بهره‌مند شوند. در آن سال‌ها که تکنولوژی تا حد امروز پیشرفته نشده بود، سواد همان علم خواندن و نوشتن معنا می‌شد. اما امروزه با پیشرفت جوامع و پیچیده شدن روابط انسانی به سبب آن، سواد به گونه‌ای دیگر تعریف می‌شود.

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد موسوم به یونسکو، در طی دهه‌های گذشته تعاریف متعددی از سواد ارائه داده است که در این قسمت به شرح آن تعاریف خواهیم پرداخت.

اولین تعریف

توانایی خواندن و نوشتن، اولین تعریفی‌ست در اوایل قرن بیستم از سواد ارائه شد. این تعریف صرفاً به توانایی خواندن و نوشتن زبان مادری اشاره داشت.

دومین تعریف

سال‌ها بعد با پیشرفت استفاده از رایانه در زندگی روزمره و افزایش مهاجرت‌ها و سفرهای خارجی توسط مردم عادی، یونسکو یادگیری رایانه و یک زبان خارجی را به مفهوم سواد اضافه کرد. طبق این تعریف، دیگر حتی داشتن مدرک دانشگاهی سواد محسوب نمی‌شود، چرا که بسیاری از افراد تحصیل کرده تسلط کافی به یک زبان خارجی را ندارند.

سومین تعریف

سازمان ملل در دهه دوم قرن ۲۱، مفهوم پیچیده‌تری از سواد ارائه کرد. طبق این تعریف آدمی برای با سواد بودن باید 12 مهارت اساسی را در زندگی خود داشته باشد. طبق این تعریف اگر در یک رشته دانشگاهی مدرک دکترا دریافت کنید، تنها 5 درصد از مسیر با سوادی را طی کرده است.

مهارت‌های دوازده‌گانه یونسکو به شرح زیر معرفی شدند:

سواد عاطفی: توانایی برقراری روابط عاطفی با خانواده و دوستان

سواد ارتباطی: توانایی برقراری ارتباط مناسب با دیگران و دانستن آداب اجتماعی

سواد مالی: توانایی مدیریت مالی خانواده، دانستن روش‌های پس‌انداز و توازن دخل‌ و خرج

سواد رسانه‌ای: توانایی تشخیص رسانه معتبر از رسانه نامعتبر

سواد تربیتی: توانایی تربیت فرزندان به نحو شایسته

سواد رایانه‌ای: دانستن مهارت‌های راهبری رایانه

سواد سلامتی: دانستن اطلاعات مهم درباره تغذیه سالم و کنترل بیماری‌ها

سواد نژادی و قومی: شناخت نژادها و قومیت‌ها بر اساس احترام و تبعیض نگذاشتن

سواد بوم ‌شناختی: دانستن راه‌های حفاظت از محیط ‌زیست

سواد تحلیلی: توانایی شناخت، ارزیابی و تحلیل نظریه‌های مختلف و ایجاد استدلال‌های منطقی بدون تعصب و پیش‌فرض

سواد انرژی: توانایی مدیریت مصرف انرژی

سواد علمی: علاوه بر سواد دانشگاهی، توانایی بحث یا حل‌ و فصل مسائل با راهکارهای علمی و عقلانی مناسب

جدیدترین تعریف یونسکو از سواد

تا مدت‌ها تعریف سومی که یونسکو از سواد ارائه داد، به عنوان معیاری برای سنجش سواد افراد مورد توجه قرار گرفت، تا اینکه چندی پیش این سازمان تعریف جدیدتری از سواد ارائه کرد. این تعریف از تعریف قبلی ساده‌تر است اما معنای عمیق‌تری دارد.

طبق تعریف جدید این سازمان، فردی که بتواند از خوانده‌ها و دانسته‌های خود تغییری در زندگی خود ایجاد کند، با سواد تلقی می‌شود. این تعریف در راستای جمله «علم با عمل معنا می‌شود» ارائه شده است. به نوعی می‌توان تعریف جدید را مکمل تعریف قبلی دانست. امروزه به سبب گسترش آگاهی، یادگیری مهارت‌های دوازده‌گانه معرفی شده کار سختی نیست؛ اما مهم این است که فرد بتواند این مهارت‌ها را در زندگی خود به کار گرفته و تغییری مثبت در وضعیت خود ایجاد کند.

با توجه به مسائلی که شرح دادیم، می‎بینیم که امروزه کار نهضت سواد آموزی پیچیده‌تر و سخت‌تر شده است. اما مراکز سواد آموزی کشور ما تا چه حد به تعارف جدید توجه دارند؟ آیا درست این نیست که مراکز سواد آموزی و حتی مدارس و دانشگاه‌های ما شیوه قدیمی سواد آموزی را رها کرده و در صدد آموزش مهارت‌های نام برده شده از سوی سازمان یونسکو بپردازند؟

در روز ملی نهضت سواد آموزی امیدواریم تا دیو سیاه بی سوادی از کشور ما رخت بربسته و جریان آموزش سواد در کشورمان به سمت و سویی پیش برود که بتواند همگام با تعریف جهانی، افرادی با سواد به جامعه فرهیخته ایران تحویل دهد.

تازه های برات نیوز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست